Saltar al contenido

Parashá Matot - Reflexiones y preguntas

· 8 min de lectura
Texto bíblico (Matot)

Lee el texto bíblico e intenta comprenderlo por ti mismo, antes de leer el comentario.

ב וַיְדַבֵּר מֹשֶׁה אֶל רָאשֵׁי הַמַּטּוֹת לִבְנֵי יִשְׂרָאֵל לֵאמֹר זֶה הַדָּבָר אֲשֶׁר צִוָּה יְדוָד׃
30:2 Vaydabér Moshé el rashéi hamatót livnéi Yisra'él lemór ze hadavár ashér tsivá Adonai
ג אִישׁ כִּי יִדֹּר נֶדֶר לַידוָד אוֹ הִשָּׁבַע שְׁבֻעָה לֶאְסֹר אִסָּר עַל נַפְשׁוֹ לֹא יַחֵל דְּבָרוֹ כְּכָל הַיֹּצֵא מִפִּיו יַעֲשֶׂה׃
3 Ish ki yidór néder l'Adonai o hishavá shvu'á lesór isár al nafshó lo yajél dvaró kejól hayotsé mipív ya'asé
ד וְאִשָּׁה כִּי תִדֹּר נֶדֶר לַידוָד וְאָסְרָה אִסָּר בְּבֵית אָבִיהָ בִּנְעֻרֶיהָ׃
4 Ve'ishá ki tidór néder l'Adonai ve'asrá isár bevéit avíha bin'uréha
ה וְשָׁמַע אָבִיהָ אֶת נִדְרָהּ וֶאֱסָרָהּ אֲשֶׁר אָסְרָה עַל נַפְשָׁהּ וְהֶחֱרִישׁ לָהּ אָבִיהָ וְקָמוּ כָּל נְדָרֶיהָ וְכָל אִסָּר אֲשֶׁר אָסְרָה עַל נַפְשָׁהּ יָקוּם׃
5 Veshamá avíha et nidrá ve'esará ashér asrá al nafshá vehejerísh lah avíha vekámu kol nedaréha vejól isár ashér asrá al nafshá yakúm
ו וְאִם הֵנִיא אָבִיהָ אֹתָהּ בְּיוֹם שָׁמְעוֹ כָּל נְדָרֶיהָ וֶאֱסָרֶיהָ אֲשֶׁר אָסְרָה עַל נַפְשָׁהּ לֹא יָקוּם וַידוָד יִסְלַח לָהּ כִּי הֵנִיא אָבִיהָ אֹתָהּ׃
6 Ve'ím hení avíha otá beyóm shom'ó kol nedaréha ve'esaréha ashér asrá al nafshá lo yakúm v'Adonai yisláj lah ki hení avíha otá
ז וְאִם הָיוֹ תִהְיֶה לְאִישׁ וּנְדָרֶיהָ עָלֶיהָ אוֹ מִבְטָא שְׂפָתֶיהָ אֲשֶׁר אָסְרָה עַל נַפְשָׁהּ׃
7 Ve'ím hayó tihyé le'ísh undaréha aléha o mivtá sfatéha ashér asrá al nafshá
ח וְשָׁמַע אִישָׁהּ בְּיוֹם שָׁמְעוֹ וְהֶחֱרִישׁ לָהּ וְקָמוּ נְדָרֶיהָ וֶאֱסָרֶהָ אֲשֶׁר אָסְרָה עַל נַפְשָׁהּ יָקֻמוּ׃
8 Veshamá ishá beyóm shom'ó vehejerísh lah vekámu nedaréha ve'esaréha ashér asrá al nafshá yakúmu
ט וְאִם בְּיוֹם שְׁמֹעַ אִישָׁהּ יָנִיא אוֹתָהּ וְהֵפֵר אֶת נִדְרָהּ אֲשֶׁר עָלֶיהָ וְאֵת מִבְטָא שְׂפָתֶיהָ אֲשֶׁר אָסְרָה עַל נַפְשָׁהּ וַידוָד יִסְלַח לָהּ׃
9 Ve'ím beyóm shmó'a ishá yaní otá vehefér et nidrá ashér aléha ve'ét mivtá sfatéha ashér asrá al nafshá v'Adonai yisláj lah
י וְנֵדֶר אַלְמָנָה וּגְרוּשָׁה כֹּל אֲשֶׁר אָסְרָה עַל נַפְשָׁהּ יָקוּם עָלֶיהָ׃
10 Venéder almaná ugrushá kol ashér asrá al nafshá yakúm aléha
יא וְאִם בֵּית אִישָׁהּ נָדָרָה אוֹ אָסְרָה אִסָּר עַל נַפְשָׁהּ בִּשְׁבֻעָה׃
11 Ve'ím beit ishá nadára o asrá isár al nafshá bishvu'á
יב וְשָׁמַע אִישָׁהּ וְהֶחֱרִשׁ לָהּ לֹא הֵנִיא אֹתָהּ וְקָמוּ כָּל נְדָרֶיהָ וְכָל אִסָּר אֲשֶׁר אָסְרָה עַל נַפְשָׁהּ יָקוּם׃
12 Veshamá ishá vehejerísh lah lo hení otá vekámu kol nedaréha vejól isár ashér asrá al nafshá yakúm
יג וְאִם הָפֵר יָפֵר אֹתָם אִישָׁהּ בְּיוֹם שָׁמְעוֹ כָּל מוֹצָא שְׂפָתֶיהָ לִנְדָרֶיהָ וּלְאִסַּר נַפְשָׁהּ לֹא יָקוּם אִישָׁהּ הֲפֵרָם וַידוָד יִסְלַח לָהּ׃
13 Ve'ím hafér yafér otám ishá beyóm shom'ó kol motsá sfatéha lindaréha ul'isár nafshá lo yakúm ishá haferám v'Adonai yisláj lah
יד כָּל נֵדֶר וְכָל שְׁבֻעַת אִסָּר לְעַנֹּת נָפֶשׁ אִישָׁהּ יְקִימֶנּוּ וְאִישָׁהּ יְפֵרֶנּוּ׃
14 Kol néder vejól shvu'át isár le'anót náfesh ishá yekiménu ve'ishá yeferénu
טו וְאִם הַחֲרֵשׁ יַחֲרִישׁ לָהּ אִישָׁהּ מִיּוֹם אֶל יוֹם וְהֵקִים אֶת כָּל נְדָרֶיהָ אוֹ אֶת כָּל אֱסָרֶיהָ אֲשֶׁר עָלֶיהָ הֵקִים אֹתָם כִּי הֶחֱרִשׁ לָהּ בְּיוֹם שָׁמְעוֹ׃
15 Ve'ím hajarésh yajarísh lah ishá miyóm el yom vehekím et kol nedaréha o et kol esaréha ashér aléha hekím otám ki hejerísh lah beyóm shom'ó
טז וְאִם הָפֵר יָפֵר אֹתָם אַחֲרֵי שָׁמְעוֹ וְנָשָׂא אֶת עֲוֹנָהּ׃
16 Ve'ím hafér yafér otám ajaréi shom'ó venasá et avoná
יז אֵלֶּה הַחֻקִּים אֲשֶׁר צִוָּה יְדוָד אֶת מֹשֶׁה בֵּין אִישׁ לְאִשְׁתּוֹ בֵּין אָב לְבִתּוֹ בִּנְעֻרֶיהָ בֵּית אָבִיהָ׃
17 Éle hajukím ashér tsivá Adonai et Moshé bein ish le'ishtó bein av levitó bin'uréha beit avíha
לא א וַיְדַבֵּר יְדוָד אֶל מֹשֶׁה לֵּאמֹר׃
31:1 Vaydabér Adonai el Moshé lemór
ב נְקֹם נִקְמַת בְּנֵי יִשְׂרָאֵל מֵאֵת הַמִּדְיָנִים אַחַר תֵּאָסֵף אֶל עַמֶּיךָ׃
2 Nekóm nikmát bnei Yisra'él me'ét hamidyaním ajár te'aséf el améja
ג וַיְדַבֵּר מֹשֶׁה אֶל הָעָם לֵאמֹר הֵחָלְצוּ מֵאִתְּכֶם אֲנָשִׁים לַצָּבָא וְיִהְיוּ עַל מִדְיָן לָתֵת נִקְמַת יְדוָד בְּמִדְיָן׃
3 Vaydabér Moshé el ha'ám lemór hejaltsú me'itjém anashím latsavá veyihyú al Midyán latét nikmát Adonai beMidyán
ד אֶלֶף לַמַּטֶּה אֶלֶף לַמַּטֶּה לְכֹל מַטּוֹת יִשְׂרָאֵל תִּשְׁלְחוּ לַצָּבָא׃
4 Élef lamaté élef lamaté lejól matót Yisra'él tishlejú latsavá
ה וַיִּמָּסְרוּ מֵאַלְפֵי יִשְׂרָאֵל אֶלֶף לַמַּטֶּה שְׁנֵים עָשָׂר אֶלֶף חֲלוּצֵי צָבָא׃
5 Vayimasrú me'alféi Yisra'él élef lamaté shneim asár élef jalutséi tsavá
ו וַיִּשְׁלַח אֹתָם מֹשֶׁה אֶלֶף לַמַּטֶּה לַצָּבָא אֹתָם וְאֶת פִּינְחָס בֶּן אֶלְעָזָר הַכֹּהֵן לַצָּבָא וּכְלֵי הַקֹּדֶשׁ וַחֲצֹצְרוֹת הַתְּרוּעָה בְּיָדוֹ׃
6 Vayishláj otám Moshé élef lamaté latsavá otám ve'ét Pinjás ben El'azár hakohén latsavá ujléi hakódesh vajatsotsrót hateru'á beyadó
ז וַיִּצְבְּאוּ עַל מִדְיָן כַּאֲשֶׁר צִוָּה יְדוָד אֶת מֹשֶׁה וַיַּהַרְגוּ כָּל זָכָר׃
7 Vayitsbe'ú al Midyán ka'ashér tsivá Adonai et Moshé vayahargú kol zajár
ח וְאֶת מַלְכֵי מִדְיָן הָרְגוּ עַל חַלְלֵיהֶם אֶת אֱוִי וְאֶת רֶקֶם וְאֶת צוּר וְאֶת חוּר וְאֶת רֶבַע חֲמֵשֶׁת מַלְכֵי מִדְיָן וְאֵת בִּלְעָם בֶּן בְּעוֹר הָרְגוּ בֶּחָרֶב׃
8 Ve'ét maljéi Midyán hargú al jaleleihém et Eví ve'ét Rékem ve'ét Tsur ve'ét Jur ve'ét Réva jaméshet maljéi Midyán ve'ét Bil'ám ben Be'ór hargú bejárev
ט וַיִּשְׁבּוּ בְנֵי יִשְׂרָאֵל אֶת נְשֵׁי מִדְיָן וְאֶת טַפָּם וְאֵת כָּל בְּהֶמְתָּם וְאֶת כָּל מִקְנֵהֶם וְאֶת כָּל חֵילָם בָּזָזוּ׃
9 Vayishbú vnei Yisra'él et neshéi Midyán ve'ét tapám ve'ét kol behemtám ve'ét kol miknehém ve'ét kol jeilám bazázu
י וְאֵת כָּל עָרֵיהֶם בְּמוֹשְׁבֹתָם וְאֵת כָּל טִירֹתָם שָׂרְפוּ בָּאֵשׁ׃
10 Ve'ét kol areihém bemoshvotám ve'ét kol tirotám sarfú ba'ésh
יא וַיִּקְחוּ אֶת כָּל הַשָּׁלָל וְאֵת כָּל הַמַּלְקוֹחַ בָּאָדָם וּבַבְּהֵמָה׃
11 Vayikjú et kol hashalál ve'ét kol hamalkó'aj ba'adám uvabehemá
יב וַיָּבִאוּ אֶל מֹשֶׁה וְאֶל אֶלְעָזָר הַכֹּהֵן וְאֶל עֲדַת בְּנֵי יִשְׂרָאֵל אֶת הַשְּׁבִי וְאֶת הַמַּלְקוֹחַ וְאֶת הַשָּׁלָל אֶל הַמַּחֲנֶה אֶל עַרְבֹת מוֹאָב אֲשֶׁר עַל יַרְדֵּן יְרֵחוֹ׃
12 Vayaví'u el Moshé ve'él El'azár hakohén ve'él adát bnei Yisra'él et hashví ve'ét hamalkó'aj ve'ét hashalál el hamajané el arvót Mo'áv ashér al Yardén Yerejó
יג וַיֵּצְאוּ מֹשֶׁה וְאֶלְעָזָר הַכֹּהֵן וְכָל נְשִׂיאֵי הָעֵדָה לִקְרָאתָם אֶל מִחוּץ לַמַּחֲנֶה׃
13 Vayets'ú Moshé ve'El'azár hakohén vejól nesi'éi ha'edá likratám el mijúts lamajané
יד וַיִּקְצֹף מֹשֶׁה עַל פְּקוּדֵי הֶחָיִל שָׂרֵי הָאֲלָפִים וְשָׂרֵי הַמֵּאוֹת הַבָּאִים מִצְּבָא הַמִּלְחָמָה׃
14 Vayiktsóf Moshé al pekudéi hejáyil saréi ha'alafím vesaréi hame'ót haba'ím mitsvá hamiljamá
טו וַיֹּאמֶר אֲלֵיהֶם מֹשֶׁה הַחִיִּיתֶם כָּל נְקֵבָה׃
15 Vayómer aleihém Moshé hajiyitém kol nekevá
טז הֵן הֵנָּה הָיוּ לִבְנֵי יִשְׂרָאֵל בִּדְבַר בִּלְעָם לִמְסָר מַעַל בַּידוָד עַל דְּבַר פְּעוֹר וַתְּהִי הַמַּגֵּפָה בַּעֲדַת יְדוָד׃
16 Hen héna hayú livnéi Yisra'él bidvár Bil'ám limsór má'al b'Adonai al dvar Pe'ór vatehí hamagefá ba'adát Adonai
יז וְעַתָּה הִרְגוּ כָל זָכָר בַּטָּף וְכָל אִשָּׁה יֹדַעַת אִישׁ לְמִשְׁכַּב זָכָר הֲרֹגוּ׃
17 Ve'atá hirgú jol zajár batáf vejól ishá yodá'at ish lemishkáv zajár harógu
יח וְכֹל הַטַּף בַּנָּשִׁים אֲשֶׁר לֹא יָדְעוּ מִשְׁכַּב זָכָר הַחֲיוּ לָכֶם׃
18 Vejól hatáf banashím ashér lo yad'ú mishkáv zajár hajayú lajém
יט וְאַתֶּם חֲנוּ מִחוּץ לַמַּחֲנֶה שִׁבְעַת יָמִים כֹּל הֹרֵג נֶפֶשׁ וְכֹל נֹגֵעַ בֶּחָלָל תִּתְחַטְּאוּ בַּיּוֹם הַשְּׁלִישִׁי וּבַיּוֹם הַשְּׁבִיעִי אַתֶּם וּשְׁבִיכֶם׃
19 Ve'atém janú mijúts lamajané shiv'át yamím kol horég néfesh vejól nogé'a bejalál titjate'ú bayóm hashlishí uvayóm hashvi'í atém ushvijém
כ וְכָל בֶּגֶד וְכָל כְּלִי עוֹר וְכָל מַעֲשֵׂה עִזִּים וְכָל כְּלִי עֵץ תִּתְחַטָּאוּ׃
20 Vejól bégued vejól kli or vejól ma'asé izím vejól kli ets titjatá'u
כא וַיֹּאמֶר אֶלְעָזָר הַכֹּהֵן אֶל אַנְשֵׁי הַצָּבָא הַבָּאִים לַמִּלְחָמָה זֹאת חֻקַּת הַתּוֹרָה אֲשֶׁר צִוָּה יְדוָד אֶת מֹשֶׁה׃
21 Vayómer El'azár hakohén el anshéi hatsavá haba'ím lamiljamá zot jukát hatorá ashér tsivá Adonai et Moshé
כב אַךְ אֶת הַזָּהָב וְאֶת הַכָּסֶף אֶת הַנְּחֹשֶׁת אֶת הַבַּרְזֶל אֶת הַבְּדִיל וְאֶת הָעֹפָרֶת׃
22 Aj et hazaháv ve'ét hakásef et hanejóshet et habarzél et habdíl ve'ét ha'ofáret
כג כָּל דָּבָר אֲשֶׁר יָבֹא בָאֵשׁ תַּעֲבִירוּ בָאֵשׁ וְטָהֵר אַךְ בְּמֵי נִדָּה יִתְחַטָּא וְכֹל אֲשֶׁר לֹא יָבֹא בָּאֵשׁ תַּעֲבִירוּ בַמָּיִם׃
23 Kol davár ashér yavó va'ésh ta'avíru va'ésh vetahér aj beméi nidá yitjatá vejól ashér lo yavó ba'ésh ta'avíru vamáyim
כד וְכִבַּסְתֶּם בִּגְדֵיכֶם בַּיּוֹם הַשְּׁבִיעִי וּטְהַרְתֶּם וְאַחַר תָּבֹאוּ אֶל הַמַּחֲנֶה׃
24 Vejibastém bigdeijém bayóm hashvi'í utehartém ve'ajár tavó'u el hamajané
כה וַיֹּאמֶר יְדוָד אֶל מֹשֶׁה לֵּאמֹר׃
25 Vayómer Adonai el Moshé lemór
כו שָׂא אֵת רֹאשׁ מַלְקוֹחַ הַשְּׁבִי בָּאָדָם וּבַבְּהֵמָה אַתָּה וְאֶלְעָזָר הַכֹּהֵן וְרָאשֵׁי אֲבוֹת הָעֵדָה׃
26 Sa et rosh malkó'aj hashví ba'adám uvabehemá atá ve'El'azár hakohén verashéi avót ha'edá
כז וְחָצִיתָ אֶת הַמַּלְקוֹחַ בֵּין תֹּפְשֵׂי הַמִּלְחָמָה הַיֹּצְאִים לַצָּבָא וּבֵין כָּל הָעֵדָה׃
27 Vejatsíta et hamalkó'aj bein tofséi hamiljamá hayots'ím latsavá uvéin kol ha'edá
כח וַהֲרֵמֹתָ מֶכֶס לַידוָד מֵאֵת אַנְשֵׁי הַמִּלְחָמָה הַיֹּצְאִים לַצָּבָא אֶחָד נֶפֶשׁ מֵחֲמֵשׁ הַמֵּאוֹת מִן הָאָדָם וּמִן הַבָּקָר וּמִן הַחֲמֹרִים וּמִן הַצֹּאן׃
28 Vaharemóta méjes l'Adonai me'ét anshéi hamiljamá hayots'ím latsavá ejád néfesh mejamésh hame'ót min ha'adám umín habakár umín hajamorím umín hatsón
כט מִמַּחֲצִיתָם תִּקָּחוּ וְנָתַתָּה לְאֶלְעָזָר הַכֹּהֵן תְּרוּמַת יְדוָד׃
29 Mimajatsitám tikáju venatatá le'El'azár hakohén trumát Adonai
ל וּמִמַּחֲצִת בְּנֵי יִשְׂרָאֵל תִּקַּח אֶחָד אָחֻז מִן הַחֲמִשִּׁים מִן הָאָדָם מִן הַבָּקָר מִן הַחֲמֹרִים וּמִן הַצֹּאן מִכָּל הַבְּהֵמָה וְנָתַתָּה אֹתָם לַלְוִיִּם שֹׁמְרֵי מִשְׁמֶרֶת מִשְׁכַּן יְדוָד׃
30 Umimajatsít bnei Yisra'él tikáj ejád ajúz min hajamishím min ha'adám min habakár min hajamorím umín hatsón mikól habehemá venatatá otám lalviyím shomréi mishméret mishkán Adonai
לא וַיַּעַשׂ מֹשֶׁה וְאֶלְעָזָר הַכֹּהֵן כַּאֲשֶׁר צִוָּה יְדוָד אֶת מֹשֶׁה׃
31 Vayá'as Moshé ve'El'azár hakohén ka'ashér tsivá Adonai et Moshé
לב וַיְהִי הַמַּלְקוֹחַ יֶתֶר הַבָּז אֲשֶׁר בָּזְזוּ עַם הַצָּבָא צֹאן שֵׁשׁ מֵאוֹת אֶלֶף וְשִׁבְעִים אֶלֶף וַחֲמֵשֶׁת אֲלָפִים׃
32 Vayehí hamalkó'aj yéter habáz ashér bazezú am hatsavá tson shesh me'ót élef veshiv'ím élef vajaméshet alafím
לג וּבָקָר שְׁנַיִם וְשִׁבְעִים אָלֶף׃
33 Uvakár shnáyim veshiv'ím álef
לד וַחֲמֹרִים אֶחָד וְשִׁשִּׁים אָלֶף׃
34 Vajamorím ejád veshishím álef
לה וְנֶפֶשׁ אָדָם מִן הַנָּשִׁים אֲשֶׁר לֹא יָדְעוּ מִשְׁכַּב זָכָר כָּל נֶפֶשׁ שְׁנַיִם וּשְׁלֹשִׁים אָלֶף׃
35 Venéfesh adám min hanashím ashér lo yad'ú mishkáv zajár kol néfesh shnáyim ushloshím álef
לו וַתְּהִי הַמֶּחֱצָה חֵלֶק הַיֹּצְאִים בַּצָּבָא מִסְפַּר הַצֹּאן שְׁלֹשׁ מֵאוֹת אֶלֶף וּשְׁלֹשִׁים אֶלֶף וְשִׁבְעַת אֲלָפִים וַחֲמֵשׁ מֵאוֹת׃
36 Vatehí hamejetsá jélek hayots'ím batsavá mispár hatsón shlosh me'ót élef ushloshím élef veshiv'át alafím vajamésh me'ót
לז וַיְהִי הַמֶּכֶס לַידוָד מִן הַצֹּאן שֵׁשׁ מֵאוֹת חָמֵשׁ וְשִׁבְעִים׃
37 Vayehí haméjes l'Adonai min hatsón shesh me'ót jamésh veshiv'ím
לח וְהַבָּקָר שִׁשָּׁה וּשְׁלֹשִׁים אָלֶף וּמִכְסָם לַידוָד שְׁנַיִם וְשִׁבְעִים׃
38 Vehabakár shishá ushloshím álef umijsám l'Adonai shnáyim veshiv'ím
לט וַחֲמֹרִים שְׁלֹשִׁים אֶלֶף וַחֲמֵשׁ מֵאוֹת וּמִכְסָם לַידוָד אֶחָד וְשִׁשִּׁים׃
39 Vajamorím shloshím élef vajamésh me'ót umijsám l'Adonai ejád veshishím
מ וְנֶפֶשׁ אָדָם שִׁשָּׁה עָשָׂר אָלֶף וּמִכְסָם לַידוָד שְׁנַיִם וּשְׁלֹשִׁים נָפֶשׁ׃
40 Venéfesh adám shishá asár álef umijsám l'Adonai shnáyim ushloshím náfesh
מא וַיִּתֵּן מֹשֶׁה אֶת מֶכֶס תְּרוּמַת יְדוָד לְאֶלְעָזָר הַכֹּהֵן כַּאֲשֶׁר צִוָּה יְדוָד אֶת מֹשֶׁה׃
41 Vayitén Moshé et méjes trumát Adonai le'El'azár hakohén ka'ashér tsivá Adonai et Moshé
מב וּמִמַּחֲצִית בְּנֵי יִשְׂרָאֵל אֲשֶׁר חָצָה מֹשֶׁה מִן הָאֲנָשִׁים הַצֹּבְאִים׃
42 Umimajatsít bnei Yisra'él ashér jatsá Moshé min ha'anashím hatsov'ím
מג וַתְּהִי מֶחֱצַת הָעֵדָה מִן הַצֹּאן שְׁלֹשׁ מֵאוֹת אֶלֶף וּשְׁלֹשִׁים אֶלֶף שִׁבְעַת אֲלָפִים וַחֲמֵשׁ מֵאוֹת׃
43 Vatehí mejetsát ha'edá min hatsón shlosh me'ót élef ushloshím élef shiv'át alafím vajamésh me'ót
מד וּבָקָר שִׁשָּׁה וּשְׁלֹשִׁים אָלֶף׃
44 Uvakár shishá ushloshím álef
מה וַחֲמֹרִים שְׁלֹשִׁים אֶלֶף וַחֲמֵשׁ מֵאוֹת׃
45 Vajamorím shloshím élef vajamésh me'ót
מו וְנֶפֶשׁ אָדָם שִׁשָּׁה עָשָׂר אָלֶף׃
46 Venéfesh adám shishá asár álef
מז וַיִּקַּח מֹשֶׁה מִמַּחֲצִת בְּנֵי יִשְׂרָאֵל אֶת הָאָחֻז אֶחָד מִן הַחֲמִשִּׁים מִן הָאָדָם וּמִן הַבְּהֵמָה וַיִּתֵּן אֹתָם לַלְוִיִּם שֹׁמְרֵי מִשְׁמֶרֶת מִשְׁכַּן יְדוָד כַּאֲשֶׁר צִוָּה יְדוָד אֶת מֹשֶׁה׃
47 Vayikáj Moshé mimajatsít bnei Yisra'él et ha'ajúz ejád min hajamishím min ha'adám umín habehemá vayitén otám lalviyím shomréi mishméret mishkán Adonai ka'ashér tsivá Adonai et Moshé
מח וַיִּקְרְבוּ אֶל מֹשֶׁה הַפְּקֻדִים אֲשֶׁר לְאַלְפֵי הַצָּבָא שָׂרֵי הָאֲלָפִים וְשָׂרֵי הַמֵּאוֹת׃
48 Vayikrevú el Moshé hapekudím ashér le'alféi hatsavá saréi ha'alafím vesaréi hame'ót
מט וַיֹּאמְרוּ אֶל מֹשֶׁה עֲבָדֶיךָ נָשְׂאוּ אֶת רֹאשׁ אַנְשֵׁי הַמִּלְחָמָה אֲשֶׁר בְּיָדֵנוּ וְלֹא נִפְקַד מִמֶּנּוּ אִישׁ׃
49 Vayomrú el Moshé avadéja nas'ú et rosh anshéi hamiljamá ashér beyadénu veló nifkád miménu ish
נ וַנַּקְרֵב אֶת קָרְבַּן יְדוָד אִישׁ אֲשֶׁר מָצָא כְלִי זָהָב אֶצְעָדָה וְצָמִיד טַבַּעַת עָגִיל וְכוּמָז לְכַפֵּר עַל נַפְשֹׁתֵינוּ לִפְנֵי יְדוָד׃
50 Vanakrév et korbán Adonai ish ashér matsá jli zaháv ets'adá vetsamíd tabá'at aguíl vejumáz lejapér al nafshoténu lifnéi Adonai
נא וַיִּקַּח מֹשֶׁה וְאֶלְעָזָר הַכֹּהֵן אֶת הַזָּהָב מֵאִתָּם כֹּל כְּלִי מַעֲשֶׂה׃
51 Vayikáj Moshé ve'El'azár hakohén et hazaháv me'itám kol kli ma'asé
נב וַיְהִי כָּל זְהַב הַתְּרוּמָה אֲשֶׁר הֵרִימוּ לַידוָד שִׁשָּׁה עָשָׂר אֶלֶף שְׁבַע מֵאוֹת וַחֲמִשִּׁים שָׁקֶל מֵאֵת שָׂרֵי הָאֲלָפִים וּמֵאֵת שָׂרֵי הַמֵּאוֹת׃
52 Vayehí jol zeháv hatrumá ashér herímu l'Adonai shishá asár élef shva me'ót vajamishím shákel me'ét saréi ha'alafím ume'ét saréi hame'ót
נג אַנְשֵׁי הַצָּבָא בָּזְזוּ אִישׁ לוֹ׃
53 Anshéi hatsavá bazezú ish lo
נד וַיִּקַּח מֹשֶׁה וְאֶלְעָזָר הַכֹּהֵן אֶת הַזָּהָב מֵאֵת שָׂרֵי הָאֲלָפִים וְהַמֵּאוֹת וַיָּבִאוּ אֹתוֹ אֶל אֹהֶל מוֹעֵד זִכָּרוֹן לִבְנֵי יִשְׂרָאֵל לִפְנֵי יְדוָד׃
54 Vayikáj Moshé ve'El'azár hakohén et hazaháv me'ét saréi ha'alafím vehame'ót vayaví'u otó el óhel mo'éd zikarón livnéi Yisra'él lifnéi Adonai
לב א וּמִקְנֶה רַב הָיָה לִבְנֵי רְאוּבֵן וְלִבְנֵי גָד עָצוּם מְאֹד וַיִּרְאוּ אֶת אֶרֶץ יַעְזֵר וְאֶת אֶרֶץ גִּלְעָד וְהִנֵּה הַמָּקוֹם מְקוֹם מִקְנֶה׃
32:1 Umikné rav hayá livnéi Re'uvén velivnéi Gad atsúm me'ód vayir'ú et érets Ya'zér ve'ét érets Guil'ád vehiné hamakóm mekóm mikné
ב וַיָּבֹאוּ בְנֵי גָד וּבְנֵי רְאוּבֵן וַיֹּאמְרוּ אֶל מֹשֶׁה וְאֶל אֶלְעָזָר הַכֹּהֵן וְאֶל נְשִׂיאֵי הָעֵדָה לֵאמֹר׃
2 Vayavó'u vnei Gad uvnéi Re'uvén vayomrú el Moshé ve'él El'azár hakohén ve'él nesi'éi ha'edá lemór
ג עֲטָרוֹת וְדִיבֹן וְיַעְזֵר וְנִמְרָה וְחֶשְׁבּוֹן וְאֶלְעָלֵה וּשְׂבָם וּנְבוֹ וּבְעֹן׃
3 Atarót veDivón veYa'zér veNimrá veJeshbón ve'El'alé uSvám uNvó uV'ón
ד הָאָרֶץ אֲשֶׁר הִכָּה יְדוָד לִפְנֵי עֲדַת יִשְׂרָאֵל אֶרֶץ מִקְנֶה הִוא וְלַעֲבָדֶיךָ מִקְנֶה׃
4 Ha'árets ashér hiká Adonai lifnéi adát Yisra'él érets mikné hi vela'avadéja mikné
ה וַיֹּאמְרוּ אִם מָצָאנוּ חֵן בְּעֵינֶיךָ יֻתַּן אֶת הָאָרֶץ הַזֹּאת לַעֲבָדֶיךָ לַאֲחֻזָּה אַל תַּעֲבִרֵנוּ אֶת הַיַּרְדֵּן׃
5 Vayomrú im matsánu jen be'einéja yután et ha'árets hazót la'avadéja la'ajuzá al ta'avirénu et haYardén
ו וַיֹּאמֶר מֹשֶׁה לִבְנֵי גָד וְלִבְנֵי רְאוּבֵן הַאַחֵיכֶם יָבֹאוּ לַמִּלְחָמָה וְאַתֶּם תֵּשְׁבוּ פֹה׃
6 Vayómer Moshé livnéi Gad velivnéi Re'uvén ha'ajeijém yavó'u lamiljamá ve'atém teshvú fo
ז וְלָמָּה (תנואון) [תְנִיאוּן] אֶת לֵב בְּנֵי יִשְׂרָאֵל מֵעֲבֹר אֶל הָאָרֶץ אֲשֶׁר נָתַן לָהֶם יְדוָד׃
7 Velamá tni'ún et lev bnei Yisra'él me'avór el ha'árets ashér natán lahém Adonai
ח כֹּה עָשׂוּ אֲבֹתֵיכֶם בְּשָׁלְחִי אֹתָם מִקָּדֵשׁ בַּרְנֵעַ לִרְאוֹת אֶת הָאָרֶץ׃
8 Ko asú avoteijém besholjí otám miKadésh Barné'a lir'ót et ha'árets
ט וַיַּעֲלוּ עַד נַחַל אֶשְׁכּוֹל וַיִּרְאוּ אֶת הָאָרֶץ וַיָּנִיאוּ אֶת לֵב בְּנֵי יִשְׂרָאֵל לְבִלְתִּי בֹא אֶל הָאָרֶץ אֲשֶׁר נָתַן לָהֶם יְדוָד׃
9 Vaya'alú ad nájal Eshkól vayir'ú et ha'árets vayaní'u et lev bnei Yisra'él levíltí vo el ha'árets ashér natán lahém Adonai
י וַיִּחַר אַף יְדוָד בַּיּוֹם הַהוּא וַיִּשָּׁבַע לֵאמֹר׃
10 Vayijár af Adonai bayóm hahú vayishavá lemór
יא אִם יִרְאוּ הָאֲנָשִׁים הָעֹלִים מִמִּצְרַיִם מִבֶּן עֶשְׂרִים שָׁנָה וָמַעְלָה אֵת הָאֲדָמָה אֲשֶׁר נִשְׁבַּעְתִּי לְאַבְרָהָם לְיִצְחָק וּלְיַעֲקֹב כִּי לֹא מִלְאוּ אַחֲרָי׃
11 Im yir'ú ha'anashím ha'olím miMitsráyim mibén esrím shaná vamála et ha'adamá ashér nishbáti le'Avrahám leYitsják ul'Ya'akóv ki lo mil'ú ajarái
יב בִּלְתִּי כָּלֵב בֶּן יְפֻנֶּה הַקְּנִזִּי וִיהוֹשֻׁעַ בִּן נוּן כִּי מִלְאוּ אַחֲרֵי יְדוָד׃
12 Biltí Kalév ben Yefuné hakenizí vYhoshú'a bin Nun ki mil'ú ajaréi Adonai
יג וַיִּחַר אַף יְדוָד בְּיִשְׂרָאֵל וַיְנִעֵם בַּמִּדְבָּר אַרְבָּעִים שָׁנָה עַד תֹּם כָּל הַדּוֹר הָעֹשֶׂה הָרַע בְּעֵינֵי יְדוָד׃
13 Vayijár af Adonai beYisra'él vayni'ém bamidbár arba'ím shaná ad tom kol hadór ha'osé hará be'einéi Adonai
יד וְהִנֵּה קַמְתֶּם תַּחַת אֲבֹתֵיכֶם תַּרְבּוּת אֲנָשִׁים חַטָּאִים לִסְפּוֹת עוֹד עַל חֲרוֹן אַף יְדוָד אֶל יִשְׂרָאֵל׃
14 Vehiné kamtém tájat avoteijém tarbút anashím jata'ím lispót od al jarón af Adonai el Yisra'él
טו כִּי תְשׁוּבֻן מֵאַחֲרָיו וְיָסַף עוֹד לְהַנִּיחוֹ בַּמִּדְבָּר וְשִׁחַתֶּם לְכָל הָעָם הַזֶּה׃
15 Ki teshuvún me'ajaráv veyasáf od lehanijó bamidbár veshijatém lejól ha'ám hazé
טז וַיִּגְּשׁוּ אֵלָיו וַיֹּאמְרוּ גִּדְרֹת צֹאן נִבְנֶה לְמִקְנֵנוּ פֹּה וְעָרִים לְטַפֵּנוּ׃
16 Vayigshú eláv vayomrú guidrót tson nivné lemiknénu po ve'arím letapénu
יז וַאֲנַחְנוּ נֵחָלֵץ חֻשִׁים לִפְנֵי בְּנֵי יִשְׂרָאֵל עַד אֲשֶׁר אִם הֲבִיאֹנֻם אֶל מְקוֹמָם וְיָשַׁב טַפֵּנוּ בְּעָרֵי הַמִּבְצָר מִפְּנֵי יֹשְׁבֵי הָאָרֶץ׃
17 Va'anájnu nejaléts jushím lifnéi bnei Yisra'él ad ashér im havi'onúm el mekomám veyasháv tapénu be'aréi hamivtsár mipnéi yoshvéi ha'árets
יח לֹא נָשׁוּב אֶל בָּתֵּינוּ עַד הִתְנַחֵל בְּנֵי יִשְׂרָאֵל אִישׁ נַחֲלָתוֹ׃
18 Lo nashúv el baténu ad hitnajél bnei Yisra'él ish najalató
יט כִּי לֹא נִנְחַל אִתָּם מֵעֵבֶר לַיַּרְדֵּן וָהָלְאָה כִּי בָאָה נַחֲלָתֵנוּ אֵלֵינוּ מֵעֵבֶר הַיַּרְדֵּן מִזְרָחָה׃
19 Ki lo ninjál itám me'éver laYardén vahál'a ki vá'a najalaténu elénu me'éver haYardén mizrája
כ וַיֹּאמֶר אֲלֵיהֶם מֹשֶׁה אִם תַּעֲשׂוּן אֶת הַדָּבָר הַזֶּה אִם תֵּחָלְצוּ לִפְנֵי יְדוָד לַמִּלְחָמָה׃
20 Vayómer aleihém Moshé im ta'asún et hadavár hazé im tejaltsú lifnéi Adonai lamiljamá
כא וְעָבַר לָכֶם כָּל חָלוּץ אֶת הַיַּרְדֵּן לִפְנֵי יְדוָד עַד הוֹרִישׁוֹ אֶת אֹיְבָיו מִפָּנָיו׃
21 Ve'avár lajém kol jalúts et haYardén lifnéi Adonai ad horishó et oyváv mipanáv
כב וְנִכְבְּשָׁה הָאָרֶץ לִפְנֵי יְדוָד וְאַחַר תָּשֻׁבוּ וִהְיִיתֶם נְקִיִּים מֵיְדוָד וּמִיִּשְׂרָאֵל וְהָיְתָה הָאָרֶץ הַזֹּאת לָכֶם לַאֲחֻזָּה לִפְנֵי יְדוָד׃
22 Venijbeshá ha'árets lifnéi Adonai ve'ajár tashúvu vihyitém neki'ím me'Adonai umiYisra'él vehaytá ha'árets hazót lajém la'ajuzá lifnéi Adonai
כג וְאִם לֹא תַעֲשׂוּן כֵּן הִנֵּה חֲטָאתֶם לַידוָד וּדְעוּ חַטַּאתְכֶם אֲשֶׁר תִּמְצָא אֶתְכֶם׃
23 Ve'ím lo ta'asún ken hiné jatatém l'Adonai ud'ú jatatjém ashér timtsá etjém
כד בְּנוּ לָכֶם עָרִים לְטַפְּכֶם וּגְדֵרֹת לְצֹנַאֲכֶם וְהַיֹּצֵא מִפִּיכֶם תַּעֲשׂוּ׃
24 Benú lajém arím letapjém ugderót letsona'ajém vehayotsé mipijém ta'asú
כה וַיֹּאמֶר בְּנֵי גָד וּבְנֵי רְאוּבֵן אֶל מֹשֶׁה לֵאמֹר עֲבָדֶיךָ יַעֲשׂוּ כַּאֲשֶׁר אֲדֹנִי מְצַוֶּה׃
25 Vayómer bnei Gad uvnéi Re'uvén el Moshé lemór avadéja ya'asú ka'ashér adoní metsavé
כו טַפֵּנוּ נָשֵׁינוּ מִקְנֵנוּ וְכָל בְּהֶמְתֵּנוּ יִהְיוּ שָׁם בְּעָרֵי הַגִּלְעָד׃
26 Tapénu nashénu miknénu vejól behemténu yihyú sham be'aréi haGuil'ád
כז וַעֲבָדֶיךָ יַעַבְרוּ כָּל חֲלוּץ צָבָא לִפְנֵי יְדוָד לַמִּלְחָמָה כַּאֲשֶׁר אֲדֹנִי דֹּבֵר׃
27 Va'avadéja ya'avrú kol jalúts tsavá lifnéi Adonai lamiljamá ka'ashér adoní dovér
כח וַיְצַו לָהֶם מֹשֶׁה אֵת אֶלְעָזָר הַכֹּהֵן וְאֵת יְהוֹשֻׁעַ בִּן נוּן וְאֶת רָאשֵׁי אֲבוֹת הַמַּטּוֹת לִבְנֵי יִשְׂרָאֵל׃
28 Vaytsáv lahém Moshé et El'azár hakohén ve'ét Yehoshú'a bin Nun ve'ét rashéi avót hamatót livnéi Yisra'él
כט וַיֹּאמֶר מֹשֶׁה אֲלֵהֶם אִם יַעַבְרוּ בְנֵי גָד וּבְנֵי רְאוּבֵן אִתְּכֶם אֶת הַיַּרְדֵּן כָּל חָלוּץ לַמִּלְחָמָה לִפְנֵי יְדוָד וְנִכְבְּשָׁה הָאָרֶץ לִפְנֵיכֶם וּנְתַתֶּם לָהֶם אֶת אֶרֶץ הַגִּלְעָד לַאֲחֻזָּה׃
29 Vayómer Moshé alehém im ya'avrú vnei Gad uvnéi Re'uvén itjém et haYardén kol jalúts lamiljamá lifnéi Adonai venijbeshá ha'árets lifneijém untatém lahém et érets haGuil'ád la'ajuzá
ל וְאִם לֹא יַעַבְרוּ חֲלוּצִים אִתְּכֶם וְנֹאחֲזוּ בְתֹכְכֶם בְּאֶרֶץ כְּנָעַן׃
30 Ve'ím lo ya'avrú jalutsím itjém venojazú vetojejém be'érets Kná'an
לא וַיַּעֲנוּ בְנֵי גָד וּבְנֵי רְאוּבֵן לֵאמֹר אֵת אֲשֶׁר דִּבֶּר יְדוָד אֶל עֲבָדֶיךָ כֵּן נַעֲשֶׂה׃
31 Vaya'anú vnei Gad uvnéi Re'uvén lemór et ashér dibér Adonai el avadéja ken na'asé
לב נַחְנוּ נַעֲבֹר חֲלוּצִים לִפְנֵי יְדוָד אֶרֶץ כְּנָעַן וְאִתָּנוּ אֲחֻזַּת נַחֲלָתֵנוּ מֵעֵבֶר לַיַּרְדֵּן׃
32 Nájnu na'avór jalutsím lifnéi Adonai érets Kná'an ve'itánu ajuzát najalaténu me'éver laYardén
לג וַיִּתֵּן לָהֶם מֹשֶׁה לִבְנֵי גָד וְלִבְנֵי רְאוּבֵן וְלַחֲצִי שֵׁבֶט מְנַשֶּׁה בֶן יוֹסֵף אֶת מַמְלֶכֶת סִיחֹן מֶלֶךְ הָאֱמֹרִי וְאֶת מַמְלֶכֶת עוֹג מֶלֶךְ הַבָּשָׁן הָאָרֶץ לְעָרֶיהָ בִּגְבֻלֹת עָרֵי הָאָרֶץ סָבִיב׃
33 Vayitén lahém Moshé livnéi Gad velivnéi Re'uvén velajatsí shévet Menashé ven Yoséf et mamléjet Sijón mélej ha'emorí ve'ét mamléjet Og mélej haBashán ha'árets le'aréha bigvulót aréi ha'árets savív
לד וַיִּבְנוּ בְנֵי גָד אֶת דִּיבֹן וְאֶת עֲטָרֹת וְאֵת עֲרֹעֵר׃
34 Vayivnú vnei Gad et Divón ve'ét Atarót ve'ét Aro'ér
לה וְאֶת עַטְרֹת שׁוֹפָן וְאֶת יַעְזֵר וְיָגְבְּהָה׃
35 Ve'ét Atrót Shofán ve'ét Ya'zér veYogbehá
לו וְאֶת בֵּית נִמְרָה וְאֶת בֵּית הָרָן עָרֵי מִבְצָר וְגִדְרֹת צֹאן׃
36 Ve'ét Beit Nimrá ve'ét Beit Harán aréi mivtsár veguidrót tson
לז וּבְנֵי רְאוּבֵן בָּנוּ אֶת חֶשְׁבּוֹן וְאֶת אֶלְעָלֵא וְאֵת קִרְיָתָיִם׃
37 Uvnéi Re'uvén banú et Jeshbón ve'ét El'alé ve'ét Kiryatáyim
לח וְאֶת נְבוֹ וְאֶת בַּעַל מְעוֹן מוּסַבֹּת שֵׁם וְאֶת שִׂבְמָה וַיִּקְרְאוּ בְשֵׁמֹת אֶת שְׁמוֹת הֶעָרִים אֲשֶׁר בָּנוּ׃
38 Ve'ét Nevó ve'ét Bá'al Me'ón musabót shem ve'ét Sivmá vayikre'ú veshemót et shemót he'arím ashér banú
לט וַיֵּלְכוּ בְּנֵי מָכִיר בֶּן מְנַשֶּׁה גִּלְעָדָה וַיִּלְכְּדֻהָ וַיּוֹרֶשׁ אֶת הָאֱמֹרִי אֲשֶׁר בָּהּ׃
39 Vayeljú vnei Majír ben Menashé Guil'áda vayilkedúha vayorésh et ha'emorí ashér bah
מ וַיִּתֵּן מֹשֶׁה אֶת הַגִּלְעָד לְמָכִיר בֶּן מְנַשֶּׁה וַיֵּשֶׁב בָּהּ׃
40 Vayitén Moshé et haGuil'ád leMajír ben Menashé vayéshev bah
מא וְיָאִיר בֶּן מְנַשֶּׁה הָלַךְ וַיִּלְכֹּד אֶת חַוֹּתֵיהֶם וַיִּקְרָא אֶתְהֶן חַוֹּת יָאִיר׃
41 VeYa'ír ben Menashé haláj vayilkód et javoteihém vayikrá ethén Javót Ya'ír
מב וְנֹבַח הָלַךְ וַיִּלְכֹּד אֶת קְנָת וְאֶת בְּנֹתֶיהָ וַיִּקְרָא לָה נֹבַח בִּשְׁמוֹ׃
42 VeNóvaj haláj vayilkód et Kenát ve'ét benotéha vayikrá lah Nóvaj bishmó

La parashá Matot no se abre en el campo de batalla, sino en un lugar no menos peligroso - la boca humana.

La Torá trata del poder de los votos y juramentos y establece un principio tajante: “lo yajél dvaró kejól hayotsé mipív ya’asé” (no profanará su palabra; conforme a todo lo que salga de su boca hará, Números 30:3).

De allí la parashá pasa a la guerra contra Madián. Doce mil guerreros salen al combate, mil de cada tribu. Vencen, y Balaam hijo de Beor muere por la espada. Después de la guerra aparecen las leyes de purificación de los guerreros y de los utensilios tomados como botín.

Y entonces llega la gran tensión de la parashá: los hijos de Gad y los hijos de Rubén ven la ribera oriental del Jordán, una tierra muy adecuada para su abundante ganado, y piden quedarse allí en lugar de cruzar con el resto del pueblo a la tierra de Canaán.

Moisés responde a los hijos de Gad y de Rubén con firmeza. Teme que su pedido debilite el ánimo de sus hermanos y repita el fracaso de la generación de los espías - otros saldrán a luchar, mientras ellos se quedan atrás.

Pero los hijos de Gad y de Rubén se comprometen a salir al frente del ejército, a luchar junto a sus hermanos, y a no volver a sus casas hasta que todas las tribus reciban su heredad. Solo entonces Moisés acepta.

3 pensamientos breves sobre la parashá Matot:

1. La parashá se abre con las leyes del habla, y en su parte final vuelve al poder del habla a través del compromiso de los hijos de Gad y de Rubén.

Esta es una idea interpretativa: al comienzo de la parashá la Torá enseña que la palabra obliga. Al final, los hijos de Gad y de Rubén deben demostrar que su promesa de salir a la guerra no es un lindo eslogan, sino un compromiso que moldea sus actos.

El mensaje es fuerte: a la persona no se la mide por la fuerza de su declaración, sino por la distancia que está dispuesta a recorrer para cumplirla.

2. El problema no es el deseo de vivir en otro lugar - sino el temor de desconectarse del conjunto

Esta es una idea que surge del desarrollo de la parashá: Moisés no se opone solo a una elección de territorio. Teme que dos tribus disfruten de la tranquilidad mientras sus hermanos se arriesgan.

Por eso la solución no es un cambio de lugar, sino una demostración de responsabilidad mutua: se comprometen a cruzar como vanguardia delante de los hijos de Israel y a permanecer en la campaña hasta completar el asentamiento.

Se puede vivir en otro lugar y aun así ser parte profunda del pueblo. La pregunta no es solo dónde estás, sino por quién estás dispuesto a esforzarte.

3. Incluso después de la victoria hay que purificarse

Después de la guerra contra Madián la Torá se ocupa de la purificación de los guerreros y de los utensilios. Esta es una idea interpretativa importante: la victoria militar no convierte todo en santo o limpio. Incluso quien regresa victorioso debe detenerse, examinarse y purificarse.

La parashá no se deslumbra con el poder. Recuerda que incluso una fuerza justificada puede dejar huellas en el alma.

Un punto pequeño que esconde una gran historia

Moisés está cerca del final de su vida. La guerra contra Madián es una de sus últimas misiones. Y sin embargo, no se ocupa de su honor, del recuerdo que dejará ni de los momentos de despedida. Sigue liderando, reprendiendo, repartiendo responsabilidades y cuidando el futuro del pueblo.

Esta es una idea interpretativa: un verdadero líder no pregunta en sus últimos momentos cómo lo recordarán, sino qué queda todavía por hacer.

En una línea

La parashá Matot enseña que el habla crea responsabilidad, el poder exige purificación, y el deseo personal debe pasar por la gran pregunta: ¿sigo cargando el peso junto con mis hermanos?

El momento en que la propiedad casi cambia el rumbo de la historia

Al comienzo de la parashá la Torá establece:

“lo yajél dvaró kejól hayotsé mipív ya’asé” (no profanará su palabra; conforme a todo lo que salga de su boca hará, Números 30:3)

En su sentido simple, es una ley sobre los votos. Pero puede que sea también la clave de toda la historia de los hijos de Gad y de Rubén.

Las dos tribus ven la ribera oriental del Jordán y quieren quedarse allí por su abundante ganado. Moisés teme que estén a punto de retirarse del viaje compartido del pueblo de Israel. Y entonces prometen:

“lo nashúv el baténu ad hitnajél bnei Yisra’él ish najalató” (no volveremos a nuestras casas hasta que los hijos de Israel hayan tomado posesión cada uno de su heredad, Números 32:18)

Y después:

“nájnu na’avór jalutsím lifnéi Adonai érets Kná’an” (nosotros cruzaremos como vanguardia delante de Adonai a la tierra de Canaán, Números 32:32)

Los hijos de Gad y de Rubén piden detenerse geográficamente, pero justamente su palabra los obliga a seguir avanzando moralmente. Aunque su heredad futura está al oriente del Jordán, su compromiso los obliga a continuar con sus hermanos hacia la campaña. En cuanto a su interés privado, su lugar de asentamiento ya está resuelto. Y sin embargo, no les está permitido retirarse del esfuerzo nacional.

Es decir: al comienzo de la parashá la persona crea una prohibición por medio del habla. Al final de la parashá la persona crea una misión por medio del habla.

Esto es muy profundo: la palabra no solo describe quién eres. A veces te obliga a convertirte en quien todavía no eres.

Pero hay aquí otro punto sorprendente.

Moisés les dice:

“vihyitém neki’ím me’Adonai umiYisra’él” (y quedarán libres de culpa ante Adonai y ante Israel, Números 32:22)

No basta con que la persona esté convencida de que tiene razón. Debe vivir de tal manera que tanto Dios como la comunidad puedan ver su lealtad.

Y esta es quizás la profundidad del nombre Matot.

Un maté es una tribu, un grupo, una identidad separada. Pero la parashá Matot enseña que la prueba de cada tribu no es solo qué le conviene, sino si es capaz de cargar el peso de todo Israel.

Justamente quien ya encontró su lugar es puesto a prueba con la pregunta de si todavía está dispuesto a salir de su lugar por sus hermanos.

Preguntas sobre la parashá Matot

  1. ¿Por qué la parashá Matot se abre justamente con las leyes de los votos, antes de la guerra contra Madián y antes de la historia de Gad y Rubén?
  2. ¿Hay una conexión oculta entre el poder de la palabra al comienzo de la parashá y las promesas de los hijos de Gad y de Rubén al final?
  3. ¿Por qué Moisés transmite las leyes de los votos justamente a los jefes de las tribus y no directamente a todo el pueblo?
  4. ¿Cuál es la diferencia profunda entre una persona que cumple una promesa porque está obligada, y una persona cuya misma palabra se convierte en obligación?
  5. ¿Por qué la última guerra de Moisés es justamente contra Madián?
  6. ¿Por qué Moisés no sale él mismo a la guerra contra Madián, aunque es una de sus últimas misiones?
  7. ¿Por qué es Pinjás, el sacerdote, quien es enviado con el ejército y no Josué, el futuro líder militar?
  8. ¿Qué nos enseña el hecho de que solo mil guerreros de cada tribu fueron enviados a la guerra?
  9. ¿Por qué la Torá enfatiza que en la guerra participaron representantes de todas las tribus de Israel?
  10. ¿Por qué Balaam aparece de nuevo en la parashá, y cuál es el significado de su muerte justamente por la espada?
  11. ¿Cómo es posible que el pueblo de Israel venciera en la guerra y aun así Moisés se enojara con los comandantes que regresaron?
  12. ¿Qué enseña la parashá sobre la posibilidad de ganar la batalla y sin embargo fracasar en comprender su propósito?
  13. ¿Por qué la Torá exige a los guerreros purificarse después de la guerra, incluso cuando la guerra fue un mandato?
  14. ¿La impureza de la guerra describe solo un estado halájico, o también una herida del alma y del espíritu?
  15. ¿Por qué los utensilios de metal tomados de Madián deben pasar por un proceso de fuego y agua antes de usarse?
  16. ¿Se puede ver en la purificación de los utensilios una parábola de la persona que quiere introducir en su vida algo que viene de un lugar ajeno?
  17. ¿Por qué la Torá divide el botín de guerra entre los guerreros y el resto del pueblo que no salió al combate?
  18. ¿Qué enseña la división del botín sobre el vínculo entre quien está en el frente y quien se quedó atrás?
  19. ¿Por qué los oficiales del ejército traen una ofrenda después de descubrir que no faltaba ni un solo guerrero?
  20. ¿Por qué el pedido de los hijos de Gad y de Rubén provoca en Moisés una reacción tan dura?
  21. ¿Pidieron los hijos de Gad y de Rubén algo indebido, o solo formularon su pedido de una manera que expuso un problema interno?
  22. ¿Por qué mencionan primero el ganado y solo después a los niños, y qué revela esto sobre su orden de prioridades?
  23. ¿Por qué Moisés invierte el orden de sus palabras y menciona primero a los niños y solo después al ganado?
  24. ¿Cuál es la profundidad de la condición que hace Moisés con los hijos de Gad y de Rubén, y por qué se convirtió en un modelo central en las leyes de condiciones?
  25. ¿Está toda la parashá Matot construida en torno a una sola pregunta: qué es más fuerte - el deseo privado, la palabra personal o la responsabilidad hacia el conjunto?

Las Aliyot Diarias

Aliá 1 de 7

Parashá Matot - Primera Aliá

Moisés se dirige a los jefes de las tribus con la ley de los votos: no profanará su palabra. Sobre el poder del habla, la responsabilidad de una promesa y la santidad que brota de las propias palabras.

Aliá 2 de 7

Parashá Matot - Segunda Aliá

Casi el final del camino: Moisés escucha que la próxima misión es también la última. La guerra contra Madián no es una guerra como todas, sino una guerra de misión, y Rashí enseña: quien se levanta contra Israel es como si se levantara contra Dios.

Aliá 3 de 7

Parashá Matot - Tercera Aliá

Moisés se enoja con los oficiales que vuelven de Madián, y de inmediato llega una instrucción de purificación: quien se ocupó de la muerte no vuelve enseguida a lo sagrado. Sobre el discernimiento moral, la limpieza del alma y el regreso al campamento limpios.

Aliá 4 de 7

Parashá Matot - Cuarta Aliá

Después de la batalla contra Madián llega el recuento: la Torá baja a los detalles y a los números exactos, y el tributo elevado del botín se convierte en ofrenda. Sobre la justicia en el reparto, la sociedad en la ganancia y la santidad oculta en los pequeños detalles.

Aliá 5 de 7

Parashá Matot - Quinta Aliá

La guerra terminó y el botín fue repartido, y entonces llega el momento inesperado: los comandantes del ejército se acercan a Moisés por iniciativa propia, con una ofrenda y oro. Sobre cero bajas, el pensamiento del corazón y la humildad justo en el momento de la victoria.

Aliá 6 de 7

Parashá Matot - Sexta Aliá

Un momento antes de entrar a la tierra, las tribus de Rubén y Gad piden quedarse al otro lado del Jordán. Moisés responde con dureza y recuerda el pecado de los espías, hasta que el pedido privado se convierte en compromiso: no volveremos a nuestras casas hasta que cada israelita tome posesión de su herencia.

Únete a quienes comienzan su mañana con Torá e IA

127 aprenden cada mañana

Resumen semanal: preguntas y respuestas + parashá

O únete en Telegram Telegram →

Las aliyot diarias se envían solo por Telegram